محمد تقي جعفري
522
تفسير ونقد وتحليل مثنوى جلال الدين محمد مولوى
« إِنَّ اَلَّذِينَ تَوَفَّاهُمُ اَلْمَلائِكَةُ ظالِمِي أَنْفُسِهِمْ ، قالُوا فِيمَ كُنْتُمْ ؟ قالُوا كُنَّا مُسْتَضْعَفِينَ فِي اَلأَرْضِ قالُوا أَ لَمْ تَكُنْ أَرْضُ الله واسِعَةً فَتُهاجِرُوا فِيها فَأُولئِكَ مَأْواهُمْ جَهَنَّمُ وَساءَتْ مَصِيراً . » 4 : 97 ( 1 ) ( كسانى را كه فرشتگان در حالى كه ستم به خود روا داشتهاند ، در مىيابند ، به آنان مىگويند در چه حال بوديد ؟ آنان به فرشتگان پاسخ مىدهند كه ما در روى زمين بىنوايان بودهايم . فرشتگان مىگويند : مگر زمين خدا پهناور نبود كه مهاجرت كنيد ( تا ستمديده واقع نگرديد ) جايگاه آن مردم كه به خود ستم روا داشتهاند ، دوزخ و پايان كارشان بد است ) . در اين آيه صريحاً كسانى را كه در وطن مظلوم شده و توانايى مهاجرت داشتهاند ولى مهاجرت نكردهاند ، توبيخ فرموده ، بلكه از آن جهت كه وعدهء آتش دوزخ به آنان داده شده است ، مرتكب گناه كبيره گشتهاند . در جاى ديگر مىفرمايد : « وَما لَكُمْ لا تُقاتِلُونَ فِي سَبِيلِ الله وَاَلْمُسْتَضْعَفِينَ مِنَ اَلرِّجالِ وَاَلنِّساءِ وَاَلْوِلْدانِ اَلَّذِينَ يَقُولُونَ رَبَّنا أَخْرِجْنا مِنْ هذِه اَلْقَرْيَةِ اَلظَّالِمِ أَهْلُها وَاِجْعَلْ لَنا مِنْ لَدُنْكَ وَلِيًّا وَاِجْعَلْ لَنا مِنْ لَدُنْكَ نَصِيراً . » 4 : 75 ( 2 ) ( چه شده است به شما كه نمىجنگيد در راه خدا و در راه بىنوايان از مردان و زنان و فرزندان كه مىگويند : اى پروردگار ما ، ما را از اين آبادى كه اهلش ستمكاراند بيرون كن و نجاتمان ده و براى ما از نزد خود ولى و سلطه و ياورى عطا فرما ) . در اين مضامين آياتى با اشكال مختلف در قرآن ديده مىشود . ما محصول اين آيات را به طور اختصار متذكر مىشويم :
--> ( 1 ) سوره النساء ، آيهء 97 . . ( 2 ) سوره النساء ، آيهء 75 . .